Bối cảnh tê liệt của tuyến đường huyết mạch Hormuz
Eo biển Hormuz với chiều rộng chỉ khoảng 34 km hiện đang là nút thắt năng lượng quan trọng nhất thế giới khi xử lý tới 20 phần trăm lượng dầu mỏ và khí hóa lỏng toàn cầu. Kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu vào ngày 28 tháng 2 năm 2026 với các cuộc tấn công nhắm vào lãnh đạo Iran, lưu lượng tàu bè qua đây đã sụt giảm nghiêm trọng chỉ còn khoảng 5 phần trăm so với mức bình thường.
Tình trạng này xuất phát từ việc Iran duy trì sự kiểm soát chặt chẽ thông qua các đội tàu chiến và đe dọa sử dụng thủy lôi. Đáp lại, chính quyền Tổng thống Trump đã áp dụng lệnh phong tỏa ngược để ngăn chặn mọi nguồn thu từ dầu mỏ của Tehran. Hiện tại hàng trăm tàu container và tàu chở dầu đang phải neo đậu ngoài khơi Oman để chờ đợi một hành lang an toàn thực sự.
Chi tiết đề xuất về tuyến đường an toàn phía Oman
Vào ngày 14 tháng 4 năm 2026, thông tin từ Reuters và các nguồn tin tại Tehran xác nhận Iran đã đề xuất cho phép tàu thuyền lưu thông tự do qua khu vực phía Oman của eo biển. Đề xuất này nhằm mục đích tránh các cuộc tấn công vũ trang và tạo điều kiện cho quá trình đàm phán với Mỹ diễn ra thuận lợi hơn.
Tuy nhiên, Iran vẫn đặt ra những điều kiện đi kèm khá khắt khe. Việc mở lại hành lang này phụ thuộc vào việc Mỹ phải đáp ứng các yêu cầu của Tehran như chấm dứt các chiến dịch không kích nhắm vào hạ tầng của quốc gia này. Ngoài ra Iran vẫn yêu cầu các tàu vận tải phải phối hợp với hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và sử dụng các tuyến đường thay thế gần đảo Larak để tránh các vùng có thủy lôi. Một điểm gây tranh cãi khác là Tehran vẫn bảo lưu quyền thu phí thông hành tùy thuộc vào loại hàng hóa và quốc tịch của tàu bè.
Sự bế tắc trong tiến trình đàm phán Mỹ và Iran
Đề xuất mới này xuất hiện ngay sau khi các cuộc thảo luận cấp cao tại Islamabad, Pakistan giữa Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf bị đổ vỡ vào khoảng ngày 11 tháng 4 năm 2026. Trong khi phía Mỹ yêu cầu mở cửa eo biển ngay lập tức và vô điều kiện thì Iran vẫn kiên trì với mục tiêu kiểm soát và thu lợi nhuận từ dòng chảy hàng hải.
Tổng thống Trump hiện vẫn giữ nguyên tối hậu thư về việc phong tỏa toàn diện nếu không đạt được một thỏa thuận công bằng. Dù Iran đã đồng ý về mặt nguyên tắc cho sự an toàn trong vòng hai tuần nếu Mỹ ngừng tấn công nhưng sự thiếu tin tưởng giữa hai bên đang khiến các đề xuất này khó có thể đi vào thực tiễn ngay lập tức.
BREAKING: Iran is offering to let ships pass freely through the Strait of Hormuz, Reuters.
Iran has proposed allowing vessels to sail through the Omani side of the Strait without risk of attack, as part of ongoing negotiations with the US.
This is the first concrete proposal on… pic.twitter.com/5jg8KQ9Erh
— Bull Theory (@BullTheoryio) April 15, 2026
Tác động thị trường và những rào cản pháp lý quốc tế
Mặc dù đề xuất của Iran đánh dấu một bước lùi so với những tuyên bố cực đoan về chủ quyền tuyệt đối trước đây nhưng nó vẫn vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ ngành vận tải biển toàn cầu. Việc yêu cầu phối hợp quân sự với IRGC và thu phí thông hành tại một eo biển quốc tế được coi là vi phạm nghiêm trọng các quy ước hàng hải quốc tế.
Đối với thị trường tài chính, những thông tin không nhất quán này đang khiến giá dầu thô duy trì ở mức cao và cực kỳ biến động. Các nhà giao dịch đang trong trạng thái chờ đợi phản ứng chính thức từ Nhà Trắng. Nếu đề xuất của Iran được xem xét như một cơ sở để hạ nhiệt xung đột, giá dầu có thể sẽ trải qua một nhịp điều chỉnh sâu. Ngược lại nếu Washington bác bỏ các điều kiện của Tehran, rủi ro về một đợt bùng phát chiến sự mới sẽ đẩy thị trường năng lượng vào một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hơn.
Tổng hợp bởi VnRebates
