1. Bản ghi nhớ (MoU) mong manh và kịch bản tái phong tỏa eo biển Hormuz
Cuộc chiến kéo dài từ đầu năm 2026 giữa Mỹ và Iran tưởng chừng đã tìm được lối thoát khi hai bên đạt được thỏa thuận khung MoU bên lề hội nghị G7 (khoảng ngày 17-18/6). Các điều khoản cốt lõi quy định:
Mở cửa eo biển Hormuz: Iran cam kết không thu phí tàu bè và mở lại hoàn toàn eo biển trong 60 ngày đàm phán kỹ thuật.
Mỹ nhượng bộ: Washington đồng ý dỡ bỏ phong tỏa hải quân tại các cảng của Iran và cấp các lệnh miễn trừ trừng phạt dầu mỏ (oil waivers).
Ngừng bắn toàn diện: Đình chỉ mọi hành vi thù địch, bao gồm cả chiến trường ủy nhiệm giữa Israel và Hezbollah tại Nam Lebanon.
Tuy nhiên, thỏa thuận khung này lập tức đứng trước nguy cơ đổ vỡ chỉ sau 3 ngày. Viện dẫn lý do quân đội Israel vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi liên tục oanh tạc các căn cứ Hezbollah gây thương vong lớn, Iran đã bất ngờ tuyên bố tái phong tỏa eo biển Hormuz vào ngày 20/6. Tehran cáo buộc Mỹ đã không thực thi đầy đủ nghĩa vụ giải phóng các tài sản bị đóng băng và không thể kiềm chế được đồng minh Israel.
2. Bàn đàm phán Bürgenstock: Phó Tổng thống JD Vance nỗ lực xoa dịu làn sóng walk-out
Tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock hướng ra hồ Lucerne, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance dẫn đầu phái đoàn đàm phán của chính quyền Trump (bao gồm cả Jared Kushner và Steve Witkoff) để đối thoại trực tiếp với Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi.
Ngay khi bắt đầu cuộc họp, ông JD Vance đã phát đi một thông điệp thiện chí: "Câu hỏi đặt ra trước mắt chúng ta là có thể cùng nhau đạt được thêm bao nhiêu điều nữa? Liệu chúng ta có thể lật sang một trang mới cho lịch sử Trung Đông hay không?". Phái đoàn Mỹ ráo riết thúc đẩy các cam kết kỹ thuật liên quan đến lộ trình kiểm soát hạt nhân của IAEA và cơ chế đảm bảo an ninh hàng hải.
Trump threatened to restart war with Iran even as US Vice President JD Vance met Iranian officials for the first talks under an interim peace deal that was overshadowed by Tehran's announcement it had again closed the Strait of Hormuz https://t.co/NLvWtHQm54 pic.twitter.com/S87CHZTiyi
— Reuters (@Reuters) June 21, 2026
Tuy nhiên, bầu không khí ngoại giao đã bị dội một gáo nước lạnh bởi các dòng trạng thái rực lửa của Tổng thống Donald Trump trên mạng xã hội Truth Social và cuộc phỏng vấn với Fox News từ xa. Ông Trump cảnh cáo rằng nếu Iran dám đóng cửa eo biển một lần nữa hoặc thả lỏng cho các lực lượng ủy nhiệm, nước Mỹ sẽ "đánh Iran rất mạnh" và "các bạn sẽ không còn một quốc gia nào nữa". Thậm chí, ông Trump còn đe dọa Mỹ sẽ trực tiếp tiếp quản quyền kiểm soát eo biển Hormuz và tự đứng ra thu phí tàu bè với tư cách là "Thiên thần Hộ mệnh" (Guardian Angel) của khu vực.
Sự cố trên bàn đàm phán: Theo các nguồn tin thạo tin của Reuters, ngay sau khi các phát ngôn đe dọa mang tính sỉ nhục của ông Trump bị lan truyền, phái đoàn Iran đã vô cùng giận dữ, kiên quyết từ chối chụp ảnh ngoại giao chung và thực hiện một cuộc "bỏ ghế trống" (walk-out) ngắn để phản đối. Các quốc gia trung gian hòa giải là Qatar và Pakistan đã phải hoạt động hết công suất ở hậu trường để chuyển giao thông điệp, kéo hai bên ngồi lại xuyên đêm để tiếp tục ngày đàm phán thứ hai.
3. Hệ lụy vĩ mô và rủi ro trực chờ cho thị trường
Bất chấp việc Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ (CENTCOM) đưa ra số liệu đính chính rằng eo biển Hormuz thực tế vẫn đang mở (với 55 tàu thương mại đi qua an toàn trong ngày 20/6), tâm lý hoảng loạn đã lập tức quay trở lại các sàn giao dịch:
Thị trường dầu mỏ biến động: Giá dầu thô kỳ hạn quay đầu tăng nhẹ do lo ngại các rủi ro gián đoạn nguồn cung từ eo biển Hormuz – nơi trung chuyển 20% sản lượng dầu toàn cầu.
Nguy cơ chiến tranh tổng lực: Do cả Israel và lực lượng Hezbollah đều không phải là những thực thể trực tiếp ký kết vào bản MoU giữa Mỹ và Iran, các tính toán sai lầm hoặc đòn đánh đơn phương từ phía Tel Aviv tại mặt trận Lebanon hoàn toàn có thể trở thành ngòi nổ kéo sập toàn bộ nỗ lực ngoại giao của chính quyền Trump trong tuần này.
Vụ việc này phản ánh rõ nét sự phức tạp trên thực địa khi các nỗ lực ngoại giao của phái đoàn Mỹ phải đối mặt với các tuyên bố cứng rắn từ cả hai phía, chi tiết thêm về diễn biến và phản ứng của các bên có thể được theo dõi trong Báo cáo đàm phán Mỹ - Iran tại Thụy Sĩ. Đoạn phim này cung cấp cái nhìn cận cảnh từ các phóng viên quốc tế tại hiện trường Bürgenstock về tiến trình đàm phán và các nỗ lực giữ vững kênh liên lạc của các nước trung gian.
Tổng hợp bởi VnRebates
